CUMHURİYET VE DEMOKRASİ

Zaman, hakikatin korunduğu sessiz bir bellektir. Ancak içindeki gerçeği geleceğe taşıyan ve onu hatırlayan, vefalı vicdanlardır.

Bugün milli bayramlarda, neyi neden kutladığımızı hatırlamalı ve hafızalarımızı tazelemeliyiz ki, bizi bir ülküde birleştiren o sarsılmaz ruhu ve bilinci, geleceğe taşıyabilelim.

Cumhuriyet Nedir?

Cumhuriyet halkın egemenliğine dayanan, bir milletin kendi kaderini belirlediği bir yönetim biçimidir.

Yani, devletin başında kral ya da sultan gibi babadan oğula geçen kalıtsal bir lider yoktur. Yönetici bir padişah ya da bir kral değildir. Halk kendi yöneticisini kendisi seçer.

Cumhuriyetin temel ilkesi şudur: “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.”

Demokrasi Nedir?

Demokrasi, halkın doğrudan ya da temsilciler aracılığıyla yönetime katıldığı bir sistemdir.

Demokrasi, fikirlerin özgürce konuşulduğu, insanların eşit haklara sahip olduğu bir yaşam biçimidir. Herkesin düşüncesi değerlidir ve herkesin yönetimi seçme de bir oy hakkı vardır. Birlikte, çoğunlukla karar almak, birlikte yönetmek demektir.

Tam demokrasilerde;

– Halk fikirlerini özgürce ifade edebilir. 

– Hiçbir yaptırım ve müdahalenin olmadığı, özgür seçimler vardır. 

– Hukukun üstünlüğü, eşitlik ve çoğulculuk gibi ilkeler esastır.

Demokrasinin temel ilkesi: “Halkın kendi kendini yönetmesidir.”

Cumhuriyet, bir devletin yönetim biçimidir: Demokrasi ise, bu yönetimin nasıl işlediğini gösteren ilkeler bütünüdür.

Cumhuriyet varsa, yöneticisini halk seçer: Demokrasi varsa, bu seçim adil ve özgür olur.

Cumhuriyet, devletin şeklidir; demokrasi ise onun ruhudur.

Bir ülke cumhuriyet olabilir ama demokratik olmayabilir (örneğin seçimler vardır ama adil değildir). 

Ya da demokrasi olabilir ama Cumhuriyet olmayabilir. (Örneğin, İngiltere gibi).

Cumhuriyetimiz Bize Neler Kazandırmıştı?

• Halk Egemenliği: Cumhuriyet’le birlikte “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” anlayışı benimsendi. Yani halk, saltanatla yönetilen bir sistemde Padişaha “kul” iken, kendi söz hakkıyla bir “efendi” olarak, seçimle kendi yöneticilerini belirleme hakkı kazandı.
• Eğitimde Fırsat Eşitliği: Dünyadaki çağdaş ülkelerin gelişim seviyesini yakalamak ve binlerce yıllık devlet olmanın bilgi birikimi ile kültür mirasını daha ileri taşımak için; Laik ve bilimsel bir eğitim sistemi kuruldu. Kız ve erkek çocuklar eşit şartlarda eğitim alma hakkına sahip oldu ve okuryazarlık oranı hızla arttı.
• Kadın Hakları: Küçükbaş hayvanların sayısının bile kayıt altına alındığı bir dönemde, nüfus sayımında sayılmaya değer görülmeyen, eğitimde fırsat eşitliği bulunmayan Kadınlar, birçok Avrupa ülkesinden önce seçme ve seçilme hakkı elde etti. Eğitim, ekonomi, çalışma ve sosyal hayata katılımda büyük ilerleme sağlandı.

Toplumda, tarihinden miras aldığı söz hakkını yeninden kazandı.

• Hukuk Reformları: Azınlıkların ayrıcalıklı olduğu iki başlı hukuk sisteminden, eşitlik ve adalet sağlanarak, her alanda güven tesis eden çağdaş bir hukuk sistemi getirildi.

Medeni Kanun yürürlüğe girdi ve herkes kanun önünde eşit hale geldi. Kadınların medeni hakları, miras hakkı ve temel vatandaşlık hakları belirlendi.

• Ekonomik Bağımsızlık: Devlet eliyle sanayi tesisleri kuruldu. Yerli üretim teşvik edildi, yatırım ve kalkınma planları yapıldı ve ekonomi, halkın refahını artırma amacıyla yeniden yapılandırıldı.
• Dil ve Kültür Devrimleri: Harf devrimiyle Latin alfabesi kabul edildi. Binlerce yıllık Türk devletlerinin mirası ve ortak bilinci olan Türkçe, Latin harflerinden oluşan alfabesiyle, en doğru ifade biçimini buldu.

Türk dili, bilim ve kültür dili haline getirilmeye çalışıldı. Tiyatro, müzik, edebiyat gibi sanat dalları gelişti.

• Laiklik: Din ve devlet işleri birbirinden ayrıldı. Farklı azınlıkların bulunduğu ve kendi dini hukuklarına göre yargılanma talebiyle ortaya çıkan çok başlılık ve adaletsizliği önlemek ve herkesin inanç özgürlüğünü güvence altına almak için Laiklik getirildi.
• Kılık Kıyafet Reformu: Çağdaş ülkelerin gelişim adımlarını yakalamak, kendi gelişimimizi köklerimiz üzerine inşa ederek, ortak bilinç ve kültürle kurulan bağlarla ilerlemek için reform yapılmıştır.

Cumhuriyet, sadece bir rejim değil; çağdaşlaşma, eşitlik, özgürlük ve ilerleme yoludur. Bizler de bu değerleri yaşatmakla sorumluyuz. Fikirlerimize sahip çıkmalı, hakkımızı aramalı, birbirimizi dinlemeliyiz. Çünkü geleceğin temeli, bilinçli bir halktır.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramımız Kutlu Olsun…