NİÇİN OKU(MU)YORUZ?

“Niçin Roman Niçin Şiir Okuruz?” denemesinde bu soruya Suut Kemal Yetkin: “Romancı veya şair ne için yazarsa yazılanı okuyan da onun için okur. Bu bakımdan okuyucu, yazmaktan alıkonulmuş, elinden yazma imkânları alınmış bir romancıdan, bir şairden farksızdır.” diye cevap verir. Bu ifadesiyle yazar: aslında: “Yazamadığımız için okuyoruz.” demek istemiştir. Böylece hem yazarın hem de okurun kitaplar aracılığıyla buluşmuş olduklarını anlatır.

 Öte yandan dünyadaki okuma oranlarına baktığımız zaman soruyu: “Niçin okumuyoruz!” dememiz daha doğru olacaktır.  UNESCO tarafından yapılan araştırmaya göre, Türkiye’de okuma alışkanlığı yok denecek kadar azdır. Avrupa’da yüzde 21 olan kitap okuma oranı, Türkiye’de sadece on binde bir. Gelişmiş ülkelerde yılda kişi başına düşen kitap sayısı 25 – 30 arası değişirken ülkemizde 12.000 bin kişiye 1 kitap düşüyor. 2016 TÜİK verileri, Türk insanının kitap okumaya sadece 1 dakika ayırdığını gösteriyor. Buna karşılık TV izlemeye ortalama 6 saat, internete bağlanmaya 3 saat ayırıyoruz.

Bu oranlar yıllardır benzer sonuçlar yansıtırken “Niçin okumuyoruz?” sorusunun muhatabı sadece öğretmenler mi? Evinde hiç kitap okumayan ebebeynin okula gelip: “Çocuğum hiç kitap okumuyor!” şikâyetinde bulunması ne kadar doğru? “Kitap okuyacağına ders çalışsın, test çözsün; onun arkadaşları günde şu kadar test çözüyormuş; kitabı nasıl olsa sonra okur!” diyen veli de müthiş bir yanılgı içinde değil mi? O halde veliler her meslek grubundan olduğuna göre okumayı alışkanlık haline getiremeyişimizin suçlusu sadece öğretmen değildir. Kaldı ki hiçbir öğretmen öğrencisine:  “Sakın kitap okuma, sen sadece ders çalış!” demez. Yine TUİK verilerine göre kitap okumak ülkemizde ihtiyaç listesinde 235. sırada yer alıyormuş. Bu istatistiğe göre bizler yemek- içmek, giyinmek, sağlık, barınmak gibi temel ihtiyaçlardan sonra kitap okumak ihtiyacını üst sıralara yerleştiremezsek daha onlarca yıl “Niçin okumuyoruz!” sorusunu sormak zorunda kalırız.

Son yıllarda LGS ve Üniversite giriş sınavlarında soruların uzadığını ve sözcük sayılarının arttığını görmekteyiz. 2023 LGS soruları incelendiğinde; 20 Türkçe sorusunda yaklaşık 2000 sözcük, 20 Fen Bilgisi sorusunda yaklaşık 2100 sözcük, 20 Matematik sorusunda yaklaşık 1500 sözcük, 10’ar soruluk diğer derslerde ise yaklaşık 800 ile 1000 sözcük kullanıldığı görülmektedir.

 Üniversite sınavlarında da durum farklı değildir.  Tüm adayların sorumlu olduğu TYT soruları incelendiğinde sayısal dersler de dahil olmak üzere sözcük sayılarını arttığını görüyoruz. Seçenekler de dahil olmak üzere 40 Türkçe sorunda yaklaşık 3750 sözcük, 25 Sosyal Bilimler testide yaklaşık 2300 sözcük; 40 Matematik testinde yaklaşık 2280 sözcük;  20 Fen Bilimleri testinde yaklaşık 1200 sözcük kullanılmıştır. Yani bir öğrenci sınav boyunca toplam 10.000’ ne yakın sözcük okumaktadır. Bu sözcük sayısı bir romandan otuz sayfa okumaya denk gelir.

Hiç kitap okumayanla düzenli bir okuma alışkanlığı edinmiş bir öğrencinin bu sorular karşısındaki başarılarının aynı olması beklenemez. Sürekli okuyan birey dil harmanından daha fazla sözcük biriktireceği için anlama kapasitesi de o kadar fazla olacaktır.

2022 OSYM TYT istatistikleri incelendiğinde sınava giren tüm adaylar dikkate alındığında doğru cevap sayısı ortalamaları şu şekildedir: 40 Türkçe sorusunda 17,7 / 20 Sosyal Bilimler sorusunda7,9 / 40 Matematik sorusunda 6,9 / 20 Fen Bilimleri sorusunda 3,2’dir. Branşım gereği sayısal dersler için bir yorum yapamasam da sözel ders doğru sayısı ortalaması dikkate alındığında kitap okuma alışkanlığının ne kadar düşük olduğu ortadadır.

Unutulmamalıdır ki eğitme yapılan yatırım aynı yıl meyvesini vermez. Biz öğretmenler olarak sizler de bir veli, bir vatandaş olarak çocuklarımızın okuma alışkanlığı edinmeleri için her türlü tedbiri almak ve uygulamak zorundayız. Her çocuk öncelikle gördüğünü uygulayacağı için bizim de evde kitap okumayı alışkanlık haline getirmemiz gerekmektedir. Topyekûn böyle bir davranış gerçekleştirir çocuklarımızın yüreğine  “okuma” tohumlarını ekersek bu tohumlar en kısa sürede yeşerecektir. Böylece toplum olarak biz mutlu olacağız, çocuklarımız da başarılı olacaktır.                                                                                                      

                                                                                                                             İdris ÖZLER